HISTORIA - PORTAL

Portal historyczny

Archimedes Portal historyczny trochę inny niż pozostałe.. Staram się go systematycznie rozbudowywać. Staram się zdobyć informacje (i zweryfikować je) z jak największej liczby źródeł. Epoki, historycy, ważne postacie historii ludzkości, ciekawostki historyczne.

Historia 1)

  1. proces rozwoju życia społecznego lub przyrody; przebieg wydarzeń, zwłaszcza przeszłych.
  2. nauka o dziejach.
  3. wykład, lekcja tej nauki; dzieło historyczne, utwór historyka.
  4. opowiadanie, opowieść o jakimś zdarzeniu.
  5. potocznie scena, zdarzenie, awantura, przygoda.
  6. przestarz. historia naturalna - nauki przyrodnicze opisowe: zoologia, botanika, mineralogia (zobacz: Pliniusz Starszy - Naturalis historia).

Jednak w najbardziej interesującym nas zakresie:

Historia - proces rozwoju życia przyrodniczego i społecznego lub nauka opisująca ten proces. Historia zajmuje się odtwarzaniem (ustalaniem) faktów historycznych, wydarzeń z przeszłości.

Historia jako samodzielna nauka istnieje od czasów oświecenia. Początkowo ustalała, opisywała i wyjaśniała konkretne zdarzenia z życia jednostek, dynastii i państw, obejmowała m.in. biografie i dziejopisarstwo. Współcześnie historia to nauka o procesie dziejowym, ujmowanym w swej dynamice i strukturze prawidłowości życia społecznego.

Jako dyscyplina naukowa pod względem chronologicznym dzieli się na:

  • historię starożytną (obejmującą okres od czasów najdawniejszych do upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 n.e.),
  • historię średniowieczną (okres od upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 n.e. do końca XV w., czyli okresu wypraw i odkryć geograficznych),
  • historię nowożytną (dzieje od końca XV w. do XX w.),
  • historię najnowszą (współczesne dzieje danego państwa lub grupy państw),
  • historię współczesną (dotyczącą czasów po II wojnie światowej).

Ze względu na kryterium geograficzne rozróżnia się: historię narodową (obejmującą dzieje jednego narodu lub państwa, np. historia Polski, historia Niemiec), historię regionalną (dotyczy dziejów określonych ziem, miast, osiedli, np. historia Krakowa, historia Poznania, historia Pomorza), historię powszechną (dotyczącą dziejów politycznych, społecznych, gospodarczych i kulturalnych świata od starożytności po czasy obecne) i historię uniwersalną.

Pod względem rzeczowym dzieli się na historię: polityczną, gospodarczą, nauki, kultury, sztuki, techniki, kultury materialnej itp.
(Słownik wyrazów obcych PWN; Encyklopedia WIEM 2006)

Historia (etym. gr. - istoriai - badać, dochodzić do wiedzy) - zespół wiedzy o przeszłości. Humanistyczna i społeczna dziedzina nauki zajmująca się dochodzeniem do wiedzy o zdarzeniach minionych na podstawie
a) świadectw bezpośrednich,
b) źródeł pisanych lub
c) wyników badań nauk pomocniczych historii.
Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia). Przedmiotem badań jest z reguły historia człowieka i cywilizacji ludzkiej.

Tradycyjnie, za okres podlegający badaniom historycznym uważa się dzieje od powstania cywilizacji opartej na przekazie pisemnym, dla wcześniejszych dziejów rezerwując termin prehistoria. Z takiego podejścia wynika chronologiczna rozbieżność początków historii na różnych obszarach świata i w różnych cywilizacjach. W ostatnich stuleciach przedmiot badań się jednak nieustannie poszerzał i pogłębiał, obejmując wszystkie kontynenty świata, również wiele kultur niepiśmiennych oraz nowe zagadnienia antropologiczne. Metodologię historyczną cechuje poszukiwanie logicznej konstrukcji przyczynowo-skutkowej przy krytycznym podejściu do źródeł historycznych.

Starożytni Grecy uważali historię za jedną ze sztuk. Historia nie jest łatwa do zaklasyfikowania wśród nauk. Jeśli bowiem przyjąć jej cel czysto faktograficzny, polegający na ustaleniu biegu zdarzeń i wyjaśnieniu stosunku przyczynowo-skutkowego, staje się ona nauką nieomalże ścisłą (zobacz: Historiografia). Jednak widząc w niej naukę, która zajmuje się jednorazowymi wydarzeniami, a nie prawidłami - jej charakter ściśle naukowy staje się niejednoznaczny. Jeśli przyjąć jej umiejętność wskazywania na stosunek biegu zdarzeń do ewolucji cywilizacji, zauważymy, że ociera się ona o aspekty etyczno-społeczne, co ją zbliża się do filozofii lub do socjologii. (pl.wikipedia.org)

Historia historii

Pierwsze znane opisy czasów minionych są obarczone silnym paradygmatem religijnym, mitologicznym lub teologiczno-prawnym (np. Tora). Pierwsi greccy kronikarze opisywali z reguły mitologię założycielską politycznych systemów terytorialnych, w których żyli (np. Homer).

Opisy dziejów rzeczywistych rozpoczęły się w europejskim obszarze kulturowym w starożytnej Grecji w V w. pne. Herodot jako pierwszy postanowił oddzielić to co prawdziwie się zdarzyło, od tego co jest domeną legendy (jednak już Hekatajos z Miletu podjął pierwsze próby krytycznego traktowania źródeł odrzucając fragmenty jego zdaniem zbyt nieprawdopodobne).
Pierwszy krytyczny rozbiór historyczny (krzyżujący dostępne źródła) znajduje się u Tukidydesa w jego historii wojen peloponeskich - dziele uważanym za pierwsze dzieło historyczne (Dążenie do ujmowania opisywanych wypadków w ich związku przyczynowym oraz krytyczny stosunek do wykorzystywanych źródeł zbliżają dzieło Tukidydesa do dzieł historiografii nowożytnej.).
W starożytności różnorodne opisy historyczne zaistniały na terenie całego Imperium Rzymskiego (zobacz np. Tacyt, Tytus Liwiusz, Pliniusz Starszy).

We wczesnym średniowieczu zapis dziejów stał się istotnym czynnikiem cywilizacji chrześcijańskiej i był praktykowany głównie przez mnichów i księży w klasztorach i na najważniejszych dworach. Spisywane na bieżąco były wydarzenia polityczne, genealogie, biografie (w tym żywota świętych, patrz: hagiografia). Powstawały wówczas roczniki, kroniki, res, gesta, opera, acta, vitae. Wśród ówczesnych historyków zobacz np.: Czcigodny Beda, Thietmar, Adam z Bremy, Ademar z Chabannes, Anna Komnena, Geoffrey of Monmouth, Gall Anonim. W tym okresie rodzi się również historiografia arabska (np: Al Masudi).

W późnym średniowieczu dzieła historyczne zaczęły przybierać formę coraz mniej uwarunkowaną pierwiastkiem religijnym. Jednocześnie historycy zaczęli zwracać uwagę na okoliczności towarzyszące wielkim ludziom lub wydarzeniom. W ten sposób, w dobie rodzącego się humanizmu rozpoczęła się historia społeczna. Zobacz np. u schyłku średniowiecza Jean Froissart, Jan Długosz, wreszcie w pełni renesansowy: Leonardo Bruni.

Historycy Renesansu odkryli na nowo klasykę starożytności, co wpłynęło zasadniczo na metodologię historyczną: pogłębiło krytyczne podejście do źródeł pisanych, z wyszczególnieniem analizy dokumentów (zobacz: dyplomatyka), włączyło obiekty badań epigrafiki czy numizmatyki do źródeł historycznych. Reformacja i kontrreformacja są okresem, w którym po raz ostatni ideologia religijna odgrywa istotną rolę historiograficzną. Historycy renesansu zobacz np. Marcin Kromer.

W XVIII wieku oświecenie odgrywa dużą rolę w rozwoju nauk humanistycznych (zobacz: Voltaire i jego "Wiek Ludwika XIV"), lecz zasadnicze zmiany przyniesie dopiero następne stulecie. W czasach nowożytnich zrodziła się historia uważana do dziś za nowoczesną. W XIX wieku ustalił się kanon nauk pomocniczych historii, który z niewielkimi dodatkami trwa do dziś. Duży wpływ na profesjonalizację badań miała tzw. szkoła getyńska. Historycy wykraczali coraz bardziej poza dzieje polityczne i ogarniali swoimi badaniami wiele aspektów społecznych, gospodarczych, cywilizacyjnych, na co wpływ miał m.in. romantyzm. Do wcześniejszego krytycyzmu dołączył wymóg obiektywizmu, w szczególności pod wpływem pozytywizmu. Do rozwoju badań historycznych przyczynił się wzrost uniwersytetów i szkół wyższych w XIX-wiecznej Europie. Na początku XX wieku, pod wpływem francuskiej szkoły historycznej, badania historyczne wykraczają z obszaru czystej faktografii i obejmują długie ewolucje cywilizacyjne, w szeroko zakrojonych badaniach porównawczych (słynna École des Annales: Lucien Febvre, Marc Bloch, a następnie w XX wieku Fernand Braudel, Jacques Le Goff). Zobacz w Polsce np.: Joachim Lelewel, Wojciech Kętrzyński, Józef Widajewicz, czy trochę później Szymon Askenazy lub Oswald Balzer.

W wieku XX powstało wiele odmiennych szkół historycznych, tworzących rzeczywistą debatę metodologiczną. Jednocześnie część historyków przyjęła w swych badaniach postawy ideologiczne (w szczególności w I połowie XX wieku: historycy marksistowscy i nazistowscy). W XX wieku rozwinęły się także badania nad historią innych nauk (zobacz np. historia sztuki, historia literatury, historia religii). Po wojnie w Polsce powstało kilka istotnych szkół historycznych, wokół największych historyków polskich. Większość z nich była mediewistami, aby uniknąć marksistowskiej interpretacji dziejów - zobacz np. Aleksander Gieysztor, Henryk Samsonowicz, Jerzy Kłoczowski, Gerard Labuda.

Druga połowa XX wieku to także powstanie wielu nowych pól dla badań historycznych, np. historia kolorów, historia uczuć, historia idei sportowej, historia kobiet czy historia przedsiębiorczości. Koniec XX wieku i jego przełom z wiekiem XXI charakteryzuje się nowymi kierunkami badawczymi, wynikającymi często z wielodyscyplinarnego podejścia, na pograniczu historii i psychologii, socjologii, czy np. politologii.

("Słownik kultury antycznej", pod red. L. Winniczuk, Warszawa 1991. Tukidydes "Wojna peloponeska", z gr. przełożył, przedmową i przypisami opatrzył Kazimierz Kumaniecki, Warszawa 2003; Encyklopedia WIEM 2006; pl.wikipedia.org)

 

*
1) Słownik wyrazów obcych. PWN Warszawa 1980
2) Historiografia - dziejopisarstwo, nauka zajmująca się historią piśmiennictwa, poszczególnymi jej okresami lub szkołami, np. wybitnymi historykami.

PS. Strona będzie stale rozbudowywana i udoskonalana w miare posiadanego czasu i środków.
Jeśli masz ochotę ją wesprzeć wejdź tutaj: Historia->dotacje

Na tej stronie wykorzystywane są ciasteczka (ang. cookies), dzięki którym serwis może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies, umieszcza je w pamięci Twojego urządzenia.
XHTML Historia - mapa strony | Praca w domu | Moneybookers | © 2003-2014 Historia.info.pl - Site Design by jogaila