Historia

Historycy

Ksenofont

Ksenofont

Ksenofont (gr. Ksenofont Xenophon; ok. 430 p.n.e. - ok. 355 p.n.e.) - ateński pisarz, historyk, najemnik wojskowy, syn Gryllosa z domu attyckiego Erchia.
Uczeń Sokratesa, gorący rzecznik ustroju spartańskiego.

W roku 401 p.n.e. opuścił Ateny i przyłączył się do greckich najemników na usługach satrapy perskiego Cyrusa (w staroperskim Kurusz) Młodszego, walczącego o tron Persji ze starszym bratem Artakserksesem II.
Pod Kunaksą, niedaleko Babilonu, gdzie Eufrat zbliża się do Tygrysu, doszło do decydującej bitwy. Początkowo greccy hoplici rozbili całkowicie lewe skrzydło armii Artakserksesa. Jednak śmierć Cyrusa i ucieczka jego wojsk azjatyckich zmieniła zwycięstwo w klęskę.
Persowie zwabili i podstępnie zamordowali dowódców greckich. Najemnicy greccy, pozbawieni wyższych dowódców, wybrali na jednego z wodzów właśnie Ksenofonta. Poprowadził on oddziały greckie w drogę powrotną, liczącą tysiąc mil, wiodącą przez pustynie i góry Armenii aż do Morza Czarnego (tzw. marsz dziesięciu tysięcy). Wykazał się wówczas dużą energią i talentami dowódczymi.

Po powrocie wstąpił na służbę króla trackiego Seteusa, potem był zaciężnym żołnierzem spartańskim (walki z perskimi satrapami Farnabazosem i Tissafernesem), a od 395 p.n.e. jako przyboczny oficer króla Sparty Agesilaosa walczył przeciw rodzinnemu miastu, która zakończyła się zwycięstwem Sparty nad Atenami i Tebami pod Koroneją w 394 p.n.e. Ateńczycy uznali go wówczas za wyjętego spod prawa i wygnali, Spartanie natomiast podarowali mu posiadłość w Elidzie w pobliżu Olimpii.
Po klęsce Spartan pod Leuktrami w 371 p.n.e. wypędzony został przez mieszkańców Elidy i zmuszony do osiedlenia się w Koryncie. W 369 p.n.e., po zawarciu pokoju między Atenami i Spartą, uzyskał amnestię, z której skorzystał w 365 p.n.e. wracając do rodzinnego miasta, gdzie spędził resztę swego życia.

Ksenofont był wybitnym pisarzem, autorem licznych dzieł historycznych, politycznych i wojskowych.

Zachowały się wszystkie pisma Ksenofonta:

  • historyczne: Anabazis (Anabaza, Kyru Anabasis) (7 ksiąg) - relacja o działaniach wojennych w Persji i odwrocie 10 tysięcy. Historia grecka (Hellenika) (7 ksiąg) - kontynuacja dzieła Tukidydesa (Wojna peloponeska) - do bitwy pod Mantyneją.
  • polityczne: Agesilaos - pochwała króla Sparty i ustroju spartańskiego. Hieron - dialog o przejściu tyranii we wzorową monarchię. Wychowanie Cyrusa - rodzaj powieści dydaktyczno-historycznej (idealne państwo i idealny władca). Ustrój lacedemoński - wyidealizowany obraz ustroju Sparty. O dochodach - projekt reform skarbowych dla Attyki.
  • filozoficzne: Wspomnienie o Sokratesie (Memorabilia Socratis), Apologia Sokratesa, Uczta, Księga o gospodarstwie - utrwalenie nauki mistrza, charakterystyka jego osobowości i obrona przed zarzutami, które spowodowały jego śmierć.
  • inne: Podręcznik łowiectwa, Dowódca jazdy, O sztuce jeździeckiej.

Ksenofont zdobywał czytelnika interesującym opisem i ciekawą tematyką. Pisał prostym językiem. W czasach cesarstwa jego język stał się wzorem do naśladowania (Cezar, Sallustiusz, Warron, Cycero, Tacyt, Swetoniusz). Popularny w czasach bizantyjskich (wyciągi z dzieł od IX w.). Przetłumaczony przez humanistów na łacinę.

Literatura - Główne źródło: "Popularna Encyklopedia Powszechna" FOGRA Oficyna Wydawnicza; "Encyklopedia Powszechna" Wydawnictwa Gutenberga; Encyklopedia WIEM 2006.; Także: portalwiedzy.onet.pl, wiw.pl, pl.wikipedia.org; oraz dociekania własne.

Cytaty

Chociaż jest zwolennikiem jednego stronnictwa, na wydarzenia i na to, co się dzieje z ludźmi, patrzy z tym ogromnym, uparcie ćwiczonym wysiłkiem ku nieprzebłaganej rzetelności, który czyni go największym, być może, historykiem literatury klasycznej.
Dzieło, pod względem stylu bardzo odmienne od bliskiej jeszcze poetyckim epopejom narracji Herodota, olśniewa swoją surową, jakby gołą wspaniałością.

(Zygmunt Kubiak o Tukidydesie - w "Literatura Greków i Rzymian" - Świat Książki, Warszawa 2003).

*

PS. Strona będzie stale rozbudowywana i udoskonalana w miare posiadanego czasu i środków.
Jeśli masz ochotę ją wesprzeć wejdź tutaj: Historia-Historycy->dotacje

A może masz ochotę poczytać książki spisane na papierze? :) MentisLideria
XHTML Historia- mapa strony | Praca w domu | Poser Time | © 2003-2009 Historia.info.pl - Site Design by jogaila