Historia

Historycy

Tytus Liwiusz

Tytus Liwiusz

Titus Livius (59 p.n.e. - 17 n.e.) - największy obok Tacyta rzymski historyk pochodzący z miasta Patavium (dziś Padwa). Niewiele informacji dotyczących jego życia zachowało się do naszych czasów. Autor monumentalnego dzieła o historii Rzymu.

Pochodził z zamożnej rodziny i we wczesnej młodości przeniósł się do Rzymu, gdzie otrzymał staranne wychowanie oraz wykształcenie filozoficzne i historyczne.
Mimo pochodzenia z zamożnej rodziny nie zajął się zwykłą dla Rzymian działalnością polityczną, nie sprawował urzędów, nie zasiadał w Senacie. Całe życie zajmował się nauczaniem retoryki i pisaniem.
Pod koniec życia wrócił do rodzinnego miasta, gdzie też i zmarł.

Spuścizną Liwiusza jest dzieło historyczne opisujące wydarzenia od założenia tego miasta aż do roku 9 n.e. Dzieło zatytułowane było Księgi Od założenia Miasta (łac. Ab Urbe condita libri CXLII) i miało objętość 142 woluminów, które powstawały i były kolejno wydawane w latach od 29 r. p.n.e. aż do 9 r. n.e. (a więc przez około 40 lat). Niestety, z jego wielkiego dzieła zachowała się tylko jedna czwarta. Księgi omawiające czasy współczesne Liwiuszowi zaginęły. W całości zachowało się 35 ksiąg.
Dzieło swego życia zaczął pisać ok. 27 r. p.n.e. Dzieło rozpoczyna opis epoki legendarnej (wędrówki Eneasza), a kończy śmierć Druzusa, pasierba Augusta, przypadająca na rok 29 p.n.e.
Przetrwały jedynie:

  • księgi I-V (od początku - czyli 753 r. p.n.e., do złupienia Rzymu przez Galów w roku 390 p.n.e.
  • księgi VI-X (przedstawione podbijanie przez Rzym Italii do 293 r. p.n.e., czyli III wojny samnickiej),
  • księgi XXI-XLV (historia lat 218-167 p.n.e. - od II wojny punickiej, przez czasy wojen macedońskich i syryjskich, do zwycięstwa Lucjusza Emiliusza Paulusa nad Macedonią),
  • fragment księgi XCI (wojna z Sertoriuszem),
  • dwa fragmenty księgi CXX (śmierć Cycerona),
  • wyciągi (skróty) z ksiąg XXXVII-XL,
  • wyciągi z ksiąg XLVIII-LV,
  • streszczenia (tzw. periochae pochodzące z IV w. n.e.) prawie wszystkich ksiąg z wyjątkiem dwóch (tj. CXXXVI i CXXXVII),
  • nieliczne fragmenty zachowane u innych autorów i na papirusach oraz "prodigia" Liwiuszowe zebrane przez Juliusza Obsekwensa.

Cel dydaktyczny i moralizujący dzieła zaznaczony jest wyraźnie w przedmowie: "W historii to jest przede wszystkim owocne i zbawienne, że można z niej dowiedzieć się, czego jednostka i państwo powinny unikać, a co naśladować". Według Liwiusza starożytny Rzym może dostarczyć wielu przykładów godnych naśladowania. Dlatego też chętnie odwraca oczy od nowszych czasów, "kiedy siły najwybitniejszego ze wszystkich ludów same się niszczą", i przenosi się myślą w przeszłość, kiedy, zdaniem jego, kwitły mores maiorum.
Liwiuszowi bynajmniej nie idzie o wydobycie nowych faktów ani o pogłębienie badań nad przeszłością Rzymu; głównym celem pisarza, który ma wyraźne oblicze prooptymackie i utwierdza swym dziełem ideologię warstw posiadających, jest uwypuklenie wielkości dawnego Rzymu i stwierdzenie późniejszego upadku moralności.
Z tego jednak, co zachowało się z jego dzieł, widać, że zamiar swój w pełni zrealizował; dał historię, której bohaterem jest wyidealizowany przez niego populus Romanus. Zarówno talentem pisarskim, jak i dramatycznym ujęciem wypadków historycznych przewyższył Liwiusz poprzednich annalistów i wbrew Cyceronowi, który utrzymywał, że w jego czasach nie było historii rzymskiej napisanej z talentem i że dziełom historycznym brak siły, godności i pełni, dał dzieło spełniające te właśnie postulaty. Uwielbienie dla mores maiorum i dla prastarych instytucji bijące z dzieła Liwiusza wiąże się z podobnymi tendencjami, które panowały w kołach princepsa, nic dziwnego więc, że cesarz i historyk byli przyjaciółmi. Historia Liwiusza jest jednym z najbardziej wymownych świadectw dążeń ożywiających okres Augusta.

W pracy wykorzystywał Liwiusz dostępne prace historyków greckich i rzymskich, m.in.: greckich dzieł Polibiusza, rzymskich annalistów jak Celiusz Antypater, Waleriusz Antias, Fabiusz Piktor, Klaudiusz Kwadrygiusz, Lucjusz Eliusz Tubero, Kalpurniusz Pizon czy Gajus Licyniusz Macer; także dokumenty urzędowe Senatu, korespondencję dyplomatyczną, dokumenty wojskowe i tym podobne, zaginione dziś, materiały źródłowe.
Tak więc wartość wiadomości historycznych zawartych w jego dziele zależy od jakości źródeł, na których pisząc dane księgi się opierał.
W swoim stylu łączył Liwiusz elementy poezji i retoryki.
Dzieło Liwiusza pozostaje do dziś jednym z kluczowych źródeł do poznania historii Rzymu i państw ościennych.

To właśnie Tytus przekazał nam legendę o Romulusie i Remusie, legendarnych założycielach Rzymu.

Mimo braków dzieło Liwiusza stało się popularne już za życia autora, było źródłem informacji i wzorem dla wielu jego następców. Drugą młodość przeżywało w okresie renesansu.
Wywarło duży wpływ na polskie piśmiennictwo historyczne (m.in. na Jana Długosza).
Liwiusz był także autorem pism filozoficznych i traktatu retorycznego, któremu nadał formę listu do syna. Prace te nie zachowały się do naszych czasów.

Tytus Livius Tytus Liwiusz

Literatura - Główne źródła: Kazimierz Kumaniecki "Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu". Część RZYM; Encyklopedia WIEM 2006; Zygmunt Kubiak - "Literatura Greków i Rzymian" Świat Książki, Warszawa 2003. Także: portalwiedzy.onet.pl; pl.wikipedia.org; histurion.pl; oraz dociekania własne. http://www.thelatinlibrary.com/liv.html

Cytaty

Polibiusz (1, 14, 6):

"Prawda jest dla historii tym, czym wzrok dla żywych istot ."

(tł. Zygmunt Kubiak - w "Literatura Greków i Rzymian" Świat Książki, Warszawa 2003).

*

PS. Strona będzie stale rozbudowywana i udoskonalana w miare posiadanego czasu i środków.
Jeśli masz ochotę ją wesprzeć wejdź tutaj: Historia-Historycy->dotacje

XHTML Historia, historycy - mapa strony | Praca | © 2003-2013 Historia.info.pl - Site Design by jogaila