Historia

Wielkie postacie historii

Pyteasz

Pyteasz z Massalii (gr. Pyteasz Pytheas ho Massaliotes) (ur. około 350 r. p.n.e.), grecki geograf, astronom i podróżnik.

Pyteasz pochodził z Massalii (dzisiejsza Marsylia, założona w starożytności jako grecka kolonia). Wyznaczył szerokość geograficzną Marsylii z dokładnością 40 sekund kątowych za pomocą kalibrowanego gnomonu.

Około roku 310 p.n.e. Pyteasz wyruszył z Massalii i rozpoczął podróż do prawie nieznanych regionów północnej Europy. Pokonując strach potęgowany przez opowieści Fenicjan o okropieństwach czających się za Gibraltarem postanowił wypłynąć na wody Oceanu Atlantyckiego. Żeglował głównie nocami (unikał fenickich okrętów wojennych kontrolujących te wody). Mimo blokady okrętów punickich strzegących Cieśniny Gibraltarskiej, udało mu się dostać na Ocean Atlantycki, a stamtąd wzdłuż Półwyspu Iberyjskiego, Bretanii, kanału La Manche do Kornwalii (kopalnie cyny). Opłynął Brytanię dookoła, zauważył brzegi innego lądu (Irlandii) i mniejsze wysepki (Szetlandy).

Dopłynął do miejsca, które nazwał Thule, a które miało znajdować się 6 dni żeglugi od Brytanii. Pisał, że latem słońce świeci tam przez całą noc. Przypuszczalnie widział też zorzę polarną.
Istnieją różne hipotezy na temat tego, o jaki region chodziło Pyteaszowi. Według jednej była to Islandia, według innych wybrzeża Norwegii (do XI w. była uważana za wyspę) lub Szetlandy, niektórzy uważają też, że Grek wpłynął na Morze Bałtyckie dotarł do wysp duńskich. Thule musiało jednak leżeć daleko na północy, bo Pyteasz mówił o zamarzniętym morzu.
Islandia - dziś jest przyjmowana przez większość badaczy jako najbardziej prawdopodobne miejsce opisanej przez niego Ultima Thule <Łacińskie określenie Ultima Thule ("najdalsza Thule"), użyte przez Wergiliusza w Georgikach, stało się synonimem krańca świata> .

Jego obserwacje zamarzniętego morza, gdzie - jak pisał - nie ma już różnicy między lądem a morzem i powietrzem, a substancji łączącej wszystko nie sposób przebyć pieszo ani statkiem, zostały zinterpretowane przez Nansena jako opis kaszy lodowej, która we mgle przy brzegach dryfujących lodów rzeczywiście tak może wyglądać. Ten ostatni odcinek żeglugi był wyjątkowo śmiałym przedsięwzięciem, gdyż wymagał zapuszczenia się na otwarty ocean (do tej pory żeglowano głównie przy brzegach) w całkowicie nieznany teren. Jest uznawany jako pierwszy śmiałek w historii odkryć, który odważył się w czysto poznawczym celu wyruszyć w otwarty ocean.

Wielce prawdopodobne jest to, że osiągnął ujście Łaby. Jego wzmianki o plemionach germańskich są najwcześniejszymi informacjami o nich.
Podczas podróży prowadził obserwacje astronomiczne (Słońce) oraz doszedł do wniosku, że przypływy i odpływy mają związek z ruchem Księżyca. Pierwszy użył nazwy Brytania. Informacje zgromadzone przez Pyteasza w dziele (zachowanym we fragmentach) Perii Okeanú (O Oceanie) na wiele stuleci stanowiły podstawę wiedzy o krajach i ludach Północy.

Statek Pyteasza był zapewne dierą długości ok. 45 m, szerokości do 7,6 m i zanurzeniu ok 3 m. Załoga liczyła 50-60 wioślarzy i 16-20 marynarzy do obsługi steru i żagli. Prawdopodobnie statek był lepiej zbudowany i większy, aniżeli Santa Maria Krzysztofa Kolumba.

Pyteasz był jednym z pierwszych odkrywców europejskich. Jego wyprawa przyniosła cywilizowanemu światu śródziemnomorskiemu wiele informacji o dzikiej północy kontynentu. Starożytni jednak nie do końca ufali Pytaeszowi.

Opisy Pyteasza były tak szokujące dla współczesnych, że wielu autorów starożytnych (wśród nich Strabon) wyśmiewało jego relacje o ogromnych pływach, o dniach które trwają 19 godzin i o warunkach żeglugi wśród lodów, morzach skutych lodem.

Literatura - Główne źródło: portalwiedzy.onet.pl; Encyklopedia WIEM 2006, histurion.pl; Także: pl.wikipedia.org, islandia.org.pl

Cytaty

Kiedy zapada wieczór, wracam do domu, wchodzę do swojej biblioteki i już na jej progu zrzucam z siebie codzienną, zbrukaną błotem odzież, a przywdziewam szaty godne królewskiego dworu; tak dostojnie ubrany wkraczam w odwieczną dziedzinę ludzi starożytnych, gdzie uprzejmie przez nich przyjęty posilam się tym pokarmem, który, tylko on, jest moim i do którego spożywania urodziłem się; gdzie nie wstydzę się rozmawiać z nimi i pytać o rację ich czynów, a oni mi z właściwą sobie życzliwością odpowiadają.
Niccolo Machiavelli do Franceska Vettori
10 grudnia 1513 roku

(tł. Zygmunt Kubiak - w "Literatura Greków i Rzymian" Świat Książki, Warszawa 2003).

*

1) Diera - starogrecka galera, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa, o dwu rzędach wioseł, budowana od ok. VII w. p.n.e..
diera

PS. Strona będzie stale rozbudowywana i udoskonalana w miare posiadanego czasu i środków.
Jeśli masz ochotę ją wesprzeć wejdź tutaj: Historia-Historycy->dotacje

A może masz ochotę poczytać książki spisane na papierze? :) Mentis Aragon Lideria
XHTML Historia - mapa strony | Praca w domu | Poser Time | © 2003-2007 Historia.info.pl - Site Design by jogaila